Saha notu · Dil

«Yapay zeka sohbet» yazıp Türkçesini merak edenlere: on dakikada anlamanın yolu

Arama kutusu «yapay zeka sohbet»i önce «ücretsiz», sonra «uygulamaları» diye tamamlıyor. Ama asıl soru arkada duruyor: Türkçesi gerçekten Türkçe mi, yoksa İngilizce bir ürünün üstüne geçirilmiş çeviri katmanı mı? Nerede kırıldığını ve nasıl sınanacağını yazdık.

2026-09-126 dk okuma Tüm saha notları
«Yapay zeka sohbet» yazıp Türkçesini merak edenlere: on dakikada anlamanın yolu

Arama kutusu «yapay zeka sohbet» yazınca önce «ücretsiz», sonra «uygulamaları» diyor. Yani insanlar hâlâ seçme aşamasında ve ellerinde iki ölçüt var: bedava mı, çok mu. İkisi de on dakika sonra anlamını yitiriyor, çünkü asıl mesele başka.

Asıl mesele üçüncü cevapta ortaya çıkıyor. Karakter başta hoş konuşuyor, sahne karışınca eğik yazılmış iç sesi bir anda İngilizceye kayıyor. Ya da iki haftadır yakın olduğunuz biri size hâlâ «siz» diye hitap ediyor. Ya da cümlenin eki yanlış geliyor: kulağa hemen yabancı çarpıyor ama nedenini söylemek zor. Mağaza ekran görüntüsünde bunların hiçbiri görünmez; üçü de sahneyi tek satırda öldürür.

Bunun ölçülmüş bir adı da var. 2024'te yayımlanan Language Confusion Benchmark, tipolojik olarak birbirinden uzak on beş dilde tek bir soruyu sordu: model, kendisine hangi dilde seslenildiyse o dilde tutarlı biçimde cevap verebiliyor mu? Cevap hayırdı; en güçlü modeller bile beceremedi ve iki koşul durumu ölçülebilir biçimde kötüleştirdi — karmaşık istemler ve yüksek örnekleme sıcaklığı. Şimdi bunu rol yapma ile birlikte okuyun. Bir karakter kartı yapısı gereği karmaşık bir istemdir: kişilik, sahne, hafıza, üslup notları ve her turda büyüyen bir konuşma. Sıcaklık ise bilerek yüksek tutulur, çünkü kendini tekrar etmesini engelleyen şey odur. Yani rol yapma, dil kaymasının istisna olduğu bir yer değil; tam da en kötü çalıştığı nokta.

@talaforge_bot'u biz yapıyoruz, dolayısıyla kendi iddialarımızı satıcı iddiası sayın. Onlar yazının sonunda — önce bizi de sınayabileceğiniz testi koyduk.

Türkçede özellikle kırılan üç şey

Birincisi sen ve siz. Bu bir nezaket ayarı değil, ilişkinin koordinatı. «Sen'li konuşalım» demek bir olaydır; taraflar bunu fark eder. İngilizcede o basamak yok, tek bir «you» var. Ağırlıklı olarak İngilizceyle eğitilmiş bir model burada bir seçim bulunduğu sinyalini hiç almaz. Baştan sona tek kalıpta kalan karakter kibar değildir — sizinle kurulmuş bir ilişkisi yoktur.

İkincisi ekler. Türkçe sondan eklemeli ve ünlü uyumu var; anlamın çoğu cümlenin sonunda taşınıyor. Yanlış ek, yanlış kelimeden daha çok batar, çünkü Türkçe konuşan kulak eki önce duyar. Uzun sahnelerde «-ecek/-acak» kaymaları, düşürülmüş iyelik ekleri ve devrik kurulmuş ama devrik durmayan cümleler birikir. Aynı yapı bir de sessiz bir bedel yaratır: sözlükleri çoğunlukla İngilizceden öğrenilmiş belirteçler Türkçeyi daha çok parçaya böler, yani aynı sohbet penceresine İngilizcedekinden daha az hikâye sığar ve karakter daha erken unutmaya başlar.

Üçüncüsü çeviri kokusu. Dil bilgisi doğru, kelimeler Türkçe, ama kimse öyle konuşmuyor: İngilizce cümle ritmi, birebir çevrilmiş deyim, İngilizce paragraf düzeni. Kanıtlaması en zor, uzun sohbette en yorucu olan bu. Bir gün sebebini söyleyemeden uygulamayı açmayı bırakırsınız.

On dakikalık test

Her platformda işler, bizde de. Hiçbir şeye mal olmaz.

Altıdan üçünü kaçırıyorsa, ayarlardaki «Türkçe» İngilizce bir ürünün üstündeki çeviri katmanıdır. Karakter sayısı bunu kapatmaz; aynı kusurun bir milyon kopyasıdır.

Dürüstçe, biz neredeyiz

@talaforge_bot 36 dilde ve Türkçe de onlardan biri: düğmeler, menüler, hata mesajları, ve sizinle ilgili tuttuğu hafıza Türkçe yazılıyor — İngilizce saklanıp çıkışta çevrilmiyor.

Şimdi dürüst kısım. Arayüzdeki dil sayısı akıcılık garantisi değildir ve bunu garanti diye satmayacağız. Bir karakterin Türkçesi iki şeye bağlı ve ikisini de kısmen kontrol ediyoruz: arkasındaki model ve kartının nasıl yazıldığı. İngilizce yazılmış bir kartı İngilizceyle ölçülmüş bir modelde çalıştırırsanız, Türkçede iyi bir çeviri gibi okunur — zaten odur.

Kartlar konusunda bir not daha. İngilizce yazılmış bir kart, Türkçe cevap verirken bile İngilizce cümle yapısını sürükler: replikler bir Türkün kuracağından kısa, benzetmeler yabancı, hitaplar düz kalır. Bunu bir ayar düzeltmez; kartı Türkçe düşünen birinin kendi cümleleriyle yazması düzeltir. Bu yüzden karakteri kendiniz yazmak çoğu zaman hazır bir karakter aramaktan daha iyi Türkçe verir.

Yaptığımız şey şu: dil kaymasını bir hata olarak ele aldık. Mayıs 2026'da bir karakter tek bir dilde anlatıp İngilizce düşünüyordu; çözüm, istemin en sonuna çakılan açık bir dil talimatı oldu — konuşma, anlatım ve iç ses, hepsi. Sonda olması önemli, çünkü bağlamın son birkaç yüz tokenı yüzeydeki dil seçimini en güçlü şekilde çapalıyor. Ama o çakma bugün bir düzine dili kapsıyor ve Türkçe henüz içinde değil. Türkçede bu kaymayı gözlemlemediğimiz için eklemedik; sizde olursa, bu bizim kapatmadığımız bir açıktır ve başka türlü anlatmayacağız.

Kaybettiğimiz yerler: milyonlarca kullanıcı kartından oluşan bir depomuz yok, dolayısıyla ana dili Türkçe olan birinin yazıp ayarladığı bir karakteri bulma ihtimaliniz burada büyük platformlardakinden düşük — büyük kataloglar orada. Ödeme yalnızca sohbetin içindeki Telegram Stars ile; kart yok. Yetişkin rol yapma yaş doğrulamasının arkasında ve sınırları oynatmıyoruz. Pazarın geneli için ayrı bir yazı var: Türkiye pazar notları.

On dakika, şimdi

Telegram'ı açın, @talaforge_bot'u açın ve ilk satırı İngilizce değil kendi dilinizde yazın. Başlangıç ücretsiz, enerji ⚡, yükseltmeler sohbetin içinde Telegram Stars — arada mağaza da yok kart da. Kullandığınız hitapla cevap veriyor, sahne karışınca da bırakmıyor ve yarın hatırlıyorsa cevabınız var demektir. Vermiyorsa cevap yine aynı hızda gelir; kaybınız on dakika olur, bir ay değil.

Ayrıca hafızayı açıp elle düzeltebilirsiniz. Size yanlış hitap etmeye başladığında beş replik tartışmak yerine o satırı değiştirirsiniz.

Yapay zeka karakteri sahnenin ortasında neden İngilizceye geçiyor?
Buna dil karışması deniyor ve ölçülmüş bir olgu: 2024'teki Language Confusion Benchmark on beş dilde, en güçlü modellerin bile sorulduğu dilde tutarlı cevap veremediğini, karmaşık istemlerin ve yüksek örnekleme sıcaklığının bunu kötüleştirdiğini gösterdi. Rol yapma ikisini aynı anda barındırır.
«Sen» ve «siz» arasında geçiş yaptırabilir miyim?
İstediğinizde geçer; asıl sınav uzun sahnede bunu koruyup korumadığıdır. Tek nezaket katmanı olan ürünler bu isteği sessizce yok sayar. Yukarıdaki testin 2–4. dakikası tam olarak bunun içindir.
Arayüzün Türkçe olması karakterin Türkçe yazması demek mi?
Değil, ve bu ikisini birbirine karıştırmak sektörün en yaygın numarası. Düğmeleri çevirmek bir haftalık iştir; hitabı, ekleri ve deyimi uzun bir sahne boyunca korumak modelin ve kart metninin özelliğidir. Ayarlar ekranından eklenmez.
Yerli bir uygulama daha iyi Türkçe konuşur mu?
Bazen gerçekten evet. Tek bir pazar için yazılmış ürünler argoda ve hitapta öne geçer, çünkü yazanlar dili her gün duyar. Küresel ürünler genelde model kalitesinde, hafızada ve sahnenin uzunluğunda kazanır. Aynı akşam, aynı karakterle ikisini birden deneyin.
Hesap, uygulama ya da kart gerekiyor mu?
Hayır. Telegram içinde bir bot: sohbeti açıp yazıyorsunuz. Başlangıç ücretsiz, enerji ⚡, yükseltmeler aynı sohbette Telegram Stars.

Sırada

Telegram'da bir karakter yarat →